Macro-economische ontwikkelingen
De economische groei van Europa voor het vierde kwartaal kwam uit op 0,1% ten opzichte van het kwartaal ervoor. Velen vermoeden dat Europa op een recessie afstevent. Overheden en instellingen zoals de Wereldbank stellen hun groeivoorspellingen voor 2012 naar beneden bij. Standaard en Poor’s heeft de kredietrating van 9 Europese landen verlaagd, waaronder Frankrijk en Oostenrijk. De impact die dit heeft gehad op de mogelijkheid om financiering aan te trekken is beperkt gebleken. De week na de afwaarderingen heeft onder andere Frankrijk met succes een lening weten te plaatsen. Het is de verwachting dat de andere ratingbureaus ook met afwaarderingen zullen komen. Vorige week werd bekend dat het IMF van plan is 500 miljard USD extra leencapaciteit ter beschikking te stellen om de Europese economie te hulp te schieten. Het is de vraag of het IMF groeilanden zoals China, Brazilië, Rusland en India kan overtuigen om geld te investeren in een Europees noodfonds. Amerika heeft aangegeven niet bereid te zijn geld in dit potje te stoppen. Er zijn voldoende middelen binnen Europa om het probleem zelf op te lossen, is de verklaring. Tot op heden blijkt er weinig interesse vanuit de BRIC landen. 30 januari zal de volgende Europese top plaatsvinden. Private Griekse obligatiehouders hebben een voorstel gedaan om een deel van de schuld om te zetten naar langer lopend schuldpapier. Het IMF en ECB blijken het voorstel niet voldoende te vinden en tot op heden is er geen overeenstemming bereikt. De onderhandelingen staan onder tijdsdruk omdat Griekenland in maart een bedrag van 14,5 miljard Euro moet uikeren/ herfinancieren in verband met verlopen obligaties.
De overeenstemming over het embargo van Iranese olie lijkt minder sterk te zijn nadat bekend werd dat het embargo niet per direct zal gaan gelden (bestaande contracten zullen worden uitgediend). Dit zal het resultaat zijn van de bezwaren van Italië, Griekenland en Spanje die veel Iranese olie importeren. Deze week hebben de bijeengekomen ministers besloten dat het embargo op 1-7-2012 van kracht zal gaan. Japan heeft toezegging gedaan naar andere leveranciers te zullen kijken. 9% van de import komt uit Iran. Het IEA geeft aan dat Saoedi Arabië over voldoende capaciteit beschikt om het wegvallen van Iranese olie op te vangen. De olieprijs uitgedrukt in dollars lijkt met de huidige ontwikkelingen weerstand te hebben. De Euro is de afgelopen weken sterk gedevalueerd ten opzichte van de USD. Deze week was echter een herstel waarneembaar waardoor de olieprijs, uitgedrukt in Euro’s, afnam. Zorgen over de Europee economie dempen de olieprijsontwikkelingen enigszins.
De kolenprijzen laten een vrij vlak prijsverloop zien de laatste tijd. Voldoende aanbod in Europa en de lagere vraag naar elektriciteit zorgen voor balans tussen vraag en aanbod. CO2 prijzen 2012 zijn weer boven de € 7 uitgekomen. Het besluit om de luchtvaartmaatschappijen, die gebruik maken van Europese luchthavens, te verplichten CO2 te compenseren heeft tot een korte opleving geleidt. Daarna hebben de prijzen de weg naar beneden weer gevonden. Het ruime aanbod en de lage vraag zorgen voor een neerwaartse prijsdruk.
Elektriciteit en Aardgas ontwikkeling
Het Europees aardgasverbruik is in 2011 met 11% afgenomen ten opzichte van 2010. Het elektriciteitsverbruik kwam 2,7% lager uit vergeleken met 2010. Zakenbank Société Generale voorspelt dat het Europese aardgasverbruik in 2018 weer het pre crisisniveau zal bereiken. De aardgasmarkt in de VS is de afgelopen decennia aanzienlijk veranderd. Door nieuwe winningtechnieken is de hoeveelheid exploiteerbaar aardgas enorm toegenomen. Deze nieuwe technieken stuiten (nog) op weerstand binnen Europa door onzekerheid over de milieueffecten. Ze hebben ertoe geleid dat de VS zelfvoorzienend is geworden. De exportmogelijkheden worden nu onderzocht. Door toenemende prijsverschillen tussen de VS en Europa/Azië wordt het exporteren economisch steeds aantrekkelijker. Het prijsniveau in de VS ligt op 1/3 van de prijzen in Noordwest Europa en op 1/6 van de gemiddelde importprijzen van Japan en Korea.
Gazprom heeft de prijzen voor verschillende Europese afnemers aangepast in de lange termijn overeenkomsten. De wijzigingen worden gedaan vanwege het verslechterende economische klimaat en de afgenomen vraag. Het betreft onder andere het Franse GDF Suez en Duitse Wingas. Gazprom versoepelt de prijsbepaling om aandeel te behouden op de Europese markt. Concurrent Statoil (Noorwegen) verkoopt een groter percentage tegen spotprijzen. Deze prijzen liggen aanzienlijk lager en heeft daardoor de voorkeur van leveranciers. Overeenkomsten met Gazprom zijn grotendeels gebaseerd op olie-indexatie.
Delta heeft maandag kenbaar gemaakt het besluit over een eventuele tweede kerncentrale met enkele jaren uit te stellen. Het huidige economisch klimaat en de overcapaciteit op de Nederlandse opwekmarkt maakt het investeren in dit project onaantrekkelijk. Met de huidige lage CO2 prijzen wordt het voordeel van kernenergie (CO2 vrij) ten opzichte van kolen en aardgas teniet gedaan. De Europese elektriciteitsprijzen laten vanaf juli 2011 een dalende trend zien.
De marge die een producent verkrijgt met opwekken van elektriciteit uit kolen (dark spread) en door middel van aardgas (sparkspread) staan onder druk. De relatief hoge grondstofprijzen in verhouding tot de elektriciteitsprijzen zorgen voor minder opbrengst. Deze lage spread wordt voornamelijk veroorzaakt door overcapaciteit op de productiemarkt.
In de aanloop naar de Eurotop zullen de markten vermoedelijk een afwachtende houding gaan aannemen. De onrust omtrent het Iranese olie embargo camoufleert de zwakkere vraag qua prijsontwikkeling. Er vinden onderhandelingen plaats over het afschrijven van Griekse staatsschuld. Het eerder genoemde bod van de private sector brengt het schuldniveau niet naar het gewenste (houdbaar) niveau, aldus het IMF. Duitsland heeft haar standpunten al versoepeld ten aanzien van het samenvoegen van noodfondsen om zo een grote “firewall” te vormen tegen de schuldenproblematiek.
De tarieven zijn de afgelopen dagen wat opgelopen. Er schijnen veel aankopen te worden gedaan door financiële instellingen. Een daling van de temperaturen zorgt voor enige prijsopdrijving. Ondanks de iets lagere temperaturen zijn de gasbergingen nog gezond gevuld voor de tijd van het jaar. TTF 83% en NBP 80%. Ruimte voor een prijsdaling blijft aanwezig gezien de fundamentals.
Bron:tennet.org
Het elektriciteitsverbruik is in december 2011 afgenomen. Dit bevestigt het beeld van minder industriële afname. In bovenstaande grafiek wordt het verbruik in Nederland weergegeven zoals waargenomen door Tennet.
Aardgas
De EU top volgende week zal vermoedelijk richtinggevend nieuws opleveren. Mochten de Europese leiders met concrete en realistische oplossingen komen, dan kan dit leiden tot een opwaartse druk op de termijnprijzen. Naar verwachting zullen handelaren meer waarde hechten aan fundamentals (vraag en aanbod). De gezonde aanvoer en lage vraag kunnen prijsdrukkend werken de komende maanden. Een koudefront kan tijdelijk tot hogere spotprijzen leiden.
Elektriciteit
De Deutsche Bank heeft in een recent rapport haar verwachting voor de Duitse baseprijs met € 10 verlaagd over de periode 2013-2015 ten opzichte van eerdere voorspellingen. Blijvende lage CO2 prijzen, een verwachte daling voor TTF aardgas en een lagere elektriciteitsvraag zullen voor neerwaartse druk zorgen de komende maanden. De gemiddelde spotprijzen staan momenteel op relatief laag niveau. Naar verwachting zullen de spotprijzen iets hoger bewegen met verwacht lagere temperaturen de komende dagen.
Heeft u vragen en/of opmerkingen, dan kunt u zich richten tot:
Hellemans Consultancy B.V.
Chris Guth en Michiel de Voogt, analisten
Telefoon: 030 - 22 55 011